Ülkemizde ormancılık çalışmaları, ülkenin değişik yerlerine dağılmış farklı topoğrafik alanlar üzerinde yürütülmektedir. Bu kadar geniş ve genelde dağlık arazi üzerinde bulunan ormanların tekniğine uygun olarak işletilebilmesi, bu alanların her şeyden önce iyi bir yol ağına sahip olması ile mümkündür. Orman yolları her yıl yaklaşık 17 milyon metreküp asli orman ürünü olan odun hammaddesinin, depolara veya fabrikalara ulaştırılmasına imkan sağlamakla birlikte orman koruma, orman kadastrosu, orman bakımı, erozyon kontrolü ve ağaçlandırma çalışmaları gibi diğer ormancılık hizmetlerinin yürütülmesinde de önemli rol oynamaktadır. Yamaç eğiminin fazla olduğu yerlerde yol planlama ve inşa çalışmaları yapılırken, yol güzergahı mümkün olduğunca sıfır hattını takip etmeli, dolgulardan kaçınılmalı ve kazıya ağırlık verilmelidir. Gerekli yerlere drenaj sistemleri planlanmalı ve yapılmalıdır. Çünkü, zemindeki su miktarının, optimum su miktarının üzerine çıkması halinde, zeminin kayma direnci azalıp, yamaç boyunca kitle hareketi söz konusu olacaktır. Arazi ve zemin etütleri yapılmadan planlanan ve yapımı gerçekleştirilen bir yolun, heyelanlı bir bölgeden veya taşıma kabiliyeti az olan bir zeminden geçmesi yolun yıkılmasına veya yol platformunda bozulmaların başlamasına, dolayısıyla yolun öngörülen hizmet süresince kendisinden beklenen görevi yerine getirememesine neden olacaktır. Bu nedenle, ormancılık faaliyet ve hizmetlerinin aksatılmadan sürdürülebilmesi için, yolların doğaya uygun olarak planlanması ve bu sırada zeminin ve arazinin iyi etüt edilip, doğru tespitlerin yapılması gerekir. Kısaca, orman yolu planlamasından önce mühendislik jeolojisi ile ilgili çalışmalar kesinlikle yapılmalı ve taşıma kabiliyeti düşük olan zeminler önceden belirlenerek gerekli önlemler alınmalıdır. Konuyla ilgli olarak yapılan araştırmalar incelendiğinde orman yolu yapımında proje ve uygulama esaslarının incelendiği bir çalışmada, heyelanlı bölgelerin tespit edilmesinin önemi vurgulanmış ve bu alanlardaki çalışmalar sırasında nasıl bir yol izleneceğine değinilmiştir. Başka bir çalışmada, tabii orman yolu zeminlerinin taşıma kabiliyeti incelenmiş ve zeminin taşıma kabiliyetinin taşımacılığa olan etkileri üzerinde durulmuştur. Bitki örtüsü ile zemin arasındaki ilişkiyi yamaç stabilitesi ve mühendislik biyolojisi yönünden inceleyen diğer bir çalışmada, bitki örtüsünün kök sistemi vasıtasıyla zeminin kesme mukavemetini, dolayısıyla şev ve yamaçların stabilitesini arttırdığı belirtilmiştir. Özellikle derine inen kök sistemlerine sahip odunsu bitkilerin zeminin kesme kuvvetini artırdığı, buharlaşma-terleme yoluyla da topraktaki suyun dengelendiği belirtilmiştir. Yol platformu kazı alanı içinde olan yolların mühendislik jeolojisi açısından doğaya uygun ve şev stabilitesinin iyi olduğu, buna rağmen şevlerin erozyona açık olduğu belirtilmiştir. Bunun için de, şevlerin yeşillendirilmesi, şevlere naylon ve metal ağların gerilmesi gibi önlemlerden söz edilmiştir..
Malezya'nın, sedimanter kayaların bulunduğu dağlık alanlarındaki yol projelerinde karşılaşılacak problemlerin çözümleri için; zor topoğrafik ve jeoteknik koşullarda yol standartlarını düşürmek veya değiştirmek, kil ve benzeri zeminlerde şev yapımından kaçınmak, kumtaşı ya da çamurlu yüzeylerde şev yüksekliğini mümkün olduğunca düşük tutmak, alüvyon alanlar üzerinde şev yapmaktan kaçınmak, su miktarı fazla eğimli alanlar üzerindeki şevleri istinat duvarı ile desteklemek, yan toprak üzerinde gereğinden fazla yarma, kesme ve doldurudan kaçınmak gibi tedbirler belirtilmiştir. Başka bir çalışmada, şev yüksekliği ve şev açısının artmasıyla kaya şevlerinde kayma olasılığının arttığı belirtilmiştir. Yol yapımından önce yapılan incelemelerin, drenaj tesislerinin yerinin belirlenmesi ya da yol stabilizasyonunun gereği olarak, yolun nereden geçeceğinin ortaya konması için gerekli olduğu ifade edilmiştir. Zemin etütleri yapılmayan plan ve çalışmalarda, yolun yapım ve bakımının ekonomik olmayacağı ve öngörülen hizmet süresince yolun kendisinden beklenilen görevi de aksatmadan yerine getiremeyeceği belirtilmiştir.
Çalışmamızda, orman amenajman ve orman yol şebeke planlarından, köy hizmetleri ve karayollarının bölgede yapmış oldukları çalışma sonuçlarından ve ilgili alanı kapsayan 1/25000 ölçekli topoğrafik haritalardan yararlanılmıştır. Çalışmalar 1996-1998 yılları arasında gerçekleştirilmiştir.
Öncelikle, Samsun Bölgesinde yapılan orman ve
Bu içeriğin tamamını yanlızca oturum açmış üyeler görebilir!
Zaten üye iseniz lütfen oturum açınız.
Üye değilseniz, üye olmak için tıklayınız.
|
